Kulturno dobro: SPOMEN DOM

Istorijat

Dana 17. aprila 1941. godine, Kolašin su zauzele italijanske snage tokom invazije i potčinjavanja Kraljevine Jugoslavije. Zbog toga je čitav region Crne Gore bio pod brutalnom i ugnjetačkom okupacijom od strane italijanskih okupatora, koji su bili pod komandom generala Pircija Birolija. Trebalo je samo tri meseca ove okupacije prije nego što je pokrenut pokret otpora i počeo da se bori u julu 1941. 1 29. decembra 1944.

godine, grad Kolašin je konačno oslobođen od italijanske okupacije od strane 5. crnogorske proleterske brigade. Njena partizanska istorija, nasljeđe i centralna uloga u regionalnim događajima iz Drugog svjetskog rata je nešto što u Kolašinu nije zaboravljeno ni do današnjih dana.Krajem 1960-ih, organi lokalne i regionalne vlasti, zajedno sa boračkim grupama, počeli su da izrađuju planove za izgradnju kompleksa spomenika i objekta u znak sjećanja na skupove antifašističkog vijeća Kolašina koji su se desili u gradu 1943. i 1944. godine. 1970. godine osnovana je komisija za izbor da sudi na konkursu za dizajn širom Jugoslavije. Od koncepata koji su podnjeti na razmatranje, komisija je na kraju dodijelila komisiju poznatom slovenačkom dizajneru Marku Mušiču. Izgradnja kompleksa počela je sledeće 1971. godine.

Detalji o kulturnom dobru

Kompleks Spomen dom ima dva konstitutivna dijela ukupne veličine 100x40m: memorijal, koji takođe ima centralnu salu za velike i male skupove, i administrativni. U pogledu njihovog dizajna, ova dva dijela su strukturirana na različite načine. Sa skulpturalnom formom, različitim sadržajima i uređenjem enterijera (tzv. „ćelije za događaje“), memorijalni dio je skup standardizovanih volumena koji predstavljaju osnovni program i simboličke strukture. Administrativni dio, u kome se i danas nalazi opštinska uprava, je jednospratna horizontalna struktura. Karakterističan dizajn memorijalnog dijela inspirisan je tradicionalnim kosim krovovima karakterističnim za Kolašin i ovaj kraj (narodna arhitektura dinarskih kuća), a zatim transponovan u novu, grupnu formu. Zbog specifičnog arhitektonskog dizajna, vremenskog perioda kada je izgrađen, a pre svega ekspresivne upotrebe neobojenog, sirovog betona, objekat je primer brutalističke arhitekture. 1Spomen dom je od raspada Jugoslavije prepušten propadanju. Sale koje se nalaze u sklopu administrativnog dijela, danas se koriste za različite opštinske i društveno – političke organizacije.

Spomen prostorije zgrade i višenamenska sala više ne ispunjavaju funkcionalne uslove. Pojedini delovi kompleksa, koji su ranije korišćeni kao muzejske celine, sada su u administrativnoj funkciji (koriste ih neke političke stranke, institucije i dr.). Ostatak kompleksa zgrada je nažalost zatvoren.