Kulturno dobro: Novopazarska tvrđava sa starom čaršijom i kompleksom oko Altun-alem džamije

Istorijat

Novopazarska gradska tvrđava – Bedem sa Kulom motriljom je jedan od najznačajnijih istorijskih građevinskih kompleksa u Novom Pazaru. Izgrađena je po nalogu osnivača Novog Pazara, Isa-bega Ishakovića, neposredno nakon osnivanja grada, u šestoj deceniji 15. vijeka. Tvrđava je u to vrijeme postojala kao malo utvrđenje opasano

rovom, zemljanim nasipom i zidom od uspravno pobodenih brvana. Najvećim dijelom tvrđavu su činile palisade i čardaci. Nakon Austro-turskog rata, oko 1692. godine kako svjedoče sačuvani dokumenti, u okviru tvrđave podignut je unutrašnji grad da bi poslije 1717. godine bile podignute najprije ugaone kule – tabije, a za vrijeme vladavine sultana Abdul Aziza, u drugoj polovini XIX vijeka, i kameni bedemi između kula. Ispred utvrđenja se nalazio šanac ispunjen vodom. U okviru tvrđave postojala je i Askerli (vojnička) džamija, koja je srušena za vrijeme Prvog svjetskog rata.

Detalji o kulturnom dobru

Prvo arheološko iskopavanje sjeverne tabije – Bedema novopazarske tvrđave, jedan je od najbitnijih projekata muzeja i grada Novog Pazara, počelo je 2019. godine i sa rezultatima istraživanja iz novembra ove godine, a pronađeni dokazi bacaju novo svjetlo na istoriju grada i čitave regije. Zaštitna iskopavanja sjeverne tabije novopazarske tvrđave sprovode se s ciljem revitalizacije kule, poznatija kao “Džephana”. Novčić iz 1618. godine, pronađen prilikom čišćenja santrača kule, mađarski srebrni dinar (vladar Matijas II), pokazuje da bi najraniji period gradnje kule mogao biti 1618. godina, a otkriven je i tipični osmanski objekat izgrađen prije nego što je građena tabija.1Sejir kula ili Kula motrilja predstavlja pravi ukras unutar velikog i prostranog novopazarskog Bedema ili tvrđave. Kula je smještena između sjevernog i zapadnog bastiona. Služila je kao osmatračnica sa širokim vidokrugom za obezbjeđenje bedema od eventualnih napadača. Ima oktogonalnu osnovu sa koje su uzdignuti visoki zidovi. Oko 15 metara visoka kula imala je namjenu osmatranja tvrđave sa svih mogućih pozicija.Bedem koji danas egzistira je vezan za 1758. godinu, kada je bosanski vezir od novopazarskog kadije tražio posljednju obnovu bedema. Arheološkim istraživanjima utvrdilo se da postoji starije utvrđenje koje je vezano za kulu Džephanu i da je kula Džephana možda starija i od tog utvrđenja.Grad je, kako na osnovu dosadašnjih otkrića, konstatuju arheolozi, fazno građen i mnogo ozbiljnije branjen nego što se to do sada zamišljalo.