Kulturno dobro: MANASTIR ĐURĐEVI STUPOVI

Istorijat

Manastir Đurđevi stupovi izgrađen je početkom XIII vijeka, a kao datum završetka njegove gradnje uzima se 1213. godina. Od 18. do 20. veka Turci su 5 puta pljačkali i palili manastir i to 1738, 1825, 1862, 1875. i 1912. godine. U trećoj deceniji XIX vijeka Đurđeve Stupove obnavlja Mojsije Zečević, koji u konacima otvara školu. U drugoj polovini XIX vijeka u manastiru se održavaju značajni

istorijski skupovi. Obimna opravka crkve izvršena je 1926. Godine. U ovom manastiru sačuvani su djelovi starog živopisa. Po novijim istraživanjima spoljna priprata je živopisana u vreme cara Dušana. Ostaci živopisa u oltaru takođe potiču iz Nemanjićkog doba. Još koliko 1930-tih u blizini je postojao stari šuplji hrast za koga se mislilo da je zasađen u vreme Nemanjića.1 Manastir je avgusta 2013. godine obeležio 800 godina postojanja.

Detalji o kulturnom dobru

Od prvobitnog manastirskog kompleksa sačuvana je samo crkva. Crkva Sv. Đorđa ima složen arhitektonski kompleks, iz kojeg se izdvajaju tri prostorne celine. Najstariji dio je jednobrodna osnova sa polukružnom apsidom i osmougaonom kupolom. Na ovaj dio se nadovezuje priprata sa snažnim bočnim postrojenjima, širim od crkve. Između njih je visoka četvrtasta kula. Zdanje se završava prostranom pravougaonom spoljnom pripratom. Gradivo je sivi krečnjak i siga, složeni u nepravilne horizontalne redove. Egzonarteks je od lošijeg materijala i u nižim zonama ima ugrađene antičke spolije. U prostornoj koncepciji Sv. Đorđa osjeća se uticaj primorskog graditeljstva, posebno Kotora. U crkvi se nalazi grob ktitora sa dekorativnom pokrivnom pločom i freskonatpisom na zidu iznad nje. Od nekadašnjeg živopisa očuvani su samo fragmenti. Sa djelova fresaka u oltaru i priprati nestao je bojeni sloj. Manje površine živopisa u spoljnjoj priprati sa temom menologa su kvalitetnije odrađeni i datiraju okvirno iz sredine XIV vijeka. Pored ostataka prvobitnih originalnih fresaka, u manastiru se čuva i jevanđelje u srebrnim koricama, kao i veliki krst, remek delo majstora iz XIX veka.Trenutno stanje manastira Đurđevi Stupovi datira iz 1926. godine kada je odrađena velika opravka. Posljednji sanacioni radovi izvedeni su 90-ih godine XX vijeka. Na ulazu u manastirsku portu u toku je izgradnja kapije, koja nije dobila zakonsku verifikaciju. Krovni pokrivač i spoljašnjost Manstira je dobro očuvana.