Kulturno dobro: MANASTIR DOBRILOVINA

Istorijat

Izgradnja manastirskih zgrada počela je 1593. godine, tako da je cjelokupan manastirski kompleks završen 1610. godine. Prvi podaci o manastiru su veoma nepouzdani, ali kasniji podaci su mnogo jasniji i određeniji. Kroz cio XVII i XVIII vijek, manastir je više puta stradao od turskih najezda kada su uništavani imovina i dragocjenosti manastira.

Crkva sv. Đorđa sagrađena je 1609. za vrijeme igumana Jovana, zaslugom vojvode Radiča Miloševića i grupe lokalnih kneževa. Crkva je pokrivena klisom 1749. godine, a iz tog vremena potiče jedan popis manastirskih obrednih predmeta, iz kojeg saznajemo da je Dobrilovina bila dobro snabdijevena crkvenim predmetima. Iako je imao skrovit i nepristupačan položaj, Turci su, ipak, 1799. godine opustošili Dobrilovinu. Prije ovog napada, kaluđeri su uspjeli da pokupe dragocjene stvari iz manastira i sakriju ih u jednoj pećini. Ovi obredni predmeti nikada nijesu vraćeni u Dobrilovinu. Zapušteni manastir je uspio da obnovi jeromonah Makarije, koji je stigao iz manastira Vraćešnice 1833. godine, uz pomoć Jovana Savića i popa Vida iz Šaranaca. Ubrzo je došlo do novog napuštanja Dobrilovine, kako svjedoči rukopis manastirskog Katastika iz 1833. godine. Nastojatelj Mihailo Dožić, uz pomoć Šaranaca, obnovio je manastir 1866. godine. Dožić je otvorio i školu u manastiru. Turci su posljednji put uništili Dobrilovinu 1877. godine, zapalili su konake, a crkvu devastirali. Crkva je obnovljena 1905. godine. Dragocjenosti iz Dobrilovine, nijesu nažalost, sačuvane. Deset rukopisa koji su čuvani u Narodnoj biblioteci u Beogradu, nestali su u bombardovanju 1941. godine, dok se u Nikoljcu čuva jedan dio knjiga iz Dobrilovine.

Detalji o kulturnom dobru

Manastir Dobrilovina se nalazi u selu Donja Dobrilovina u dolini Tare, na njenoj lijevoj obali, neposredno pored puta Mojkovac – Žabljak. Crkva u manastiru posvećena je svetom Đorđu.1 Crkva je bila važan činilac društvenog i političkog razvoja Polimlju i Potarju. Posebno je bila intenzivna delatnost manastira Dobrilovina. Iako bez većeg imanja, bio je zaštićen nepristupačnim terena i zbog privilegovanog stanja susednog stanovništva, manastir razvila svoju punu aktivnost, posebno u najtežem ropskom periodu turskom vladati. Posebno su poštovani bili prepisivači koji su radili u ovom manastiru, čije su knjige ugledne narodne vođe tražili i veoma cenili. Zbog aktivnosti Dobrilovinskih monaha, Turci su često napadali manastiru, nanevši mu znatne štete, ali lokalno stanovništvo posle svakog takvog pustošenje ga je obnovilo, dajući mu uvek novi i ljepši sjaj.

Freske koje se nalaze u toj crkvi oslikane su u XVII vijeku i pomalo su izblijedile i oštećene, ali i dalje predstavljaju predivan primjer srednjovjekovne umjetnosti. Krajem XIX vijeka pored crkve je dograđen drveni zvonik koji danas predstavlja vizuelnu osobenost ovog manastira. U neposrednoj blizini manastirske porte nalaze se i ruševine starog konaka.1 Živopis je djelimično očuvan.

Manastirska crkva, jednobrodna, kupolna građevina sa poprečnim transeptom koji formiraju pravougaone, plitke i niske pijevnice, sa polukružnom apsidom na istočnoj i pripratom na zapadnoj strani, skladno je arhitektonsko rješenje sa fino uklopljenom i originalnom drvenom kulom zvonika nad ulazom, uz pročelje priprate. Proporcijama i rješavanjem odnosa masa, mada umanjenih dimenzija, potśeća na Manastir Moraču, pa je poznata i pod nazivom „mala Morača”. Izgradnja konaka ispred objekta crkve, svojim položaje, volumenom i arhitekturom znatno ugrožava autohtonost arhitekture postojećeg dobra kulture i njegovu dominantnost u prostoru.