Kulturno dobro: TUMBARICA CASTRUM SA CRKVOM

History

In 2019, the only project in Montenegro related to conservation and archaeological research funded by European funds is in Donja Ržanica, near Berane. After extensive work, the city of Tumba "emerged", or professionally speaking - the archeological site of Tumbarica. The site testifies to life in this natural refuge, inhabited as early as the Neolithic,

around 4,500 BC. The found ceramic material, stone grinders and one net weight belong to the Vinča cultural group, and based on the found silver coins of the Dirahuijon colony, it is assumed that there is a layer on Tumbarice that belongs to the Late Iron Age or Illyrian-Greek period.

Cultural site details

Ovaj lokalitet čini stjenovito i gotovo nepristupačno uzvišenje koje se nalazi podno brda Zaruđa, koje je orjentisano jugoistok-sjeverozapad.1 Spoljašnji bedemi su naknadno sagrađeni a spojeni su sa okruglom kulom koja se nalazi na zapadnoj strani, potom idu ka istoku sve do strmih litica kanjona kaludarske rijeke. Ovaj zid se u blagom, izbačenom, luku pruža u dužini od oko 60 metara, širok je 1,60. metara a rađen je od priklesanog kamena nepravilnog oblika, slaganog u pravilne redove spojene krečnim malterom. Na središnjem dijelu bedema zidovi su prekinuti i mimoilaze se formirajući na taj način skriveni i zaštićeni ulaz u grad. Na ovaj način formiran je prolaz između dva zida, dug 3,50 metara a širok 2,10. metara. Na najvisočijem platou grada (850mnm), između zapadne kule i uskog prolaza u unutrašnjem bedemu, nalaze se ostaci jednog sakralnog objekta. Radi se o jednobrodnoj građevini dužine 12,60 i širine 6,80. metara. Zidovi su široki 0,65. metara a rađeni su od grubo obrađenih kamenih blokova slaganih u pravilne redove spojene krečnim malterom sa krupnijim rječnim agregatom. Dosta široka i duboka apsida se nalazi na istočnoj strani a u objekat se ulazilo na vrata širine 1,10metara koja se nalaze na zapadnoj strani.

Ostaci Tumba grada otkrivani su slojevito, godinu i po dana, Tokom radova arheolozi Polimskog muzeja na lokaciji zatekli su nekoliko terenskih nivoa i bedeme koji su već konzervirani. Tumbarica predstavlja utvrđenje sa crkvom, sa paraklisom, kao i sa pratećim objektima, sa jednom polukružnom i jednom pravougaonom kulom. Istraživači su na prostoru Tumbarice spojili kulu visoku 3m i bedeme ispod kojih je tokom radova pronađeno preko 300 vrijednih predmeta (bronzane kopče, srebrne I zlatne garniture, strijele, sloj crne zapečene zemlje). Konzervacija i restauracija obavlja se veoma oprezno kako se ne bi narušila autentičnost ovog prostora. Planira se uređenje i prilaza i samog lokaliteta, kako bi bio pristupačan posjetiocima, a sve u cilju da postane turistički atraktivno mjesto. Osim turističkog, Tumbarica je primjer naučnog značaja koji je svjedok nekadašnjeg života na prostoru Berana.